Jak rozpoznać autentyczną ceramikę z Bolesławca?

Ceramika z Bolesławca cieszy się ogromnym uznaniem zarówno w Polsce, jak i za granicą, jednak jej popularność sprawiła, że na rynku pojawiły się liczne imitacje. Oryginalne wyroby wyróżniają się nie tylko estetyką, ale też jakością wykonania i tradycyjną technologią produkcji. Przykład? Ceramika z Bolesławca jest wyraźnie cięższa niż ta „standardowa”. Jak zatem odróżnić autentyczne wyroby od podróbek i na co zwrócić uwagę podczas zakupu?

Charakterystyczne zdobienia i technika stempelkowa

Jednym z najważniejszych wyróżników ceramiki bolesławieckiej jest sposób jej dekorowania. Wyroby są zdobione ręcznie przy użyciu metody stempelkowej, w której wykorzystuje się stemple wykonane, najczęściej wykonane z gąbki, niekiedy też materiału gumowego. W pracowniach w ruch idą często również pędzle, a nawet cyrkle.

Przeczytaj więcej:

• Cyrkiel w ręku malarki ceramiki – jak powstają wzory?
• Użycie pędzla w dekorowaniu ceramiki bolesławieckiej

Wzory powtarzają się, ale nie są idealnie identyczne – różnice w nacisku, delikatne przesunięcia czy zmienne nasycenie koloru to naturalny efekt ręcznej pracy artysty-dekoratora, a nie wada produktu. Motywy nawiązują do natury – dominują kropki, kwiaty, pawie oczka oraz ornamenty geometryczne, te najbardziej tradycyjne w odcieniach kobaltu, zieleni i czerwieni. To jednak nie wszystko – w pracowniach powstają również serie unikatów, z bardzo oryginalnymi motywami, mp. kwiatowymi czy nawiązujące do określonej tematyki (mogą to być koty, kwiaty z polskich pól czy krajobrazy).

W przeciwieństwie do nadruków przemysłowych (np. sitodruku), technika stempelkowa pozostawia subtelne ślady indywidualnej pracy rzemieślnika. A to stanowi jedną z najważniejszych cech autentyczności.

Oznaczenia producenta i sygnatura

Autentyczna ceramika wytworzona na bolesławieckiej ziemi posiada konkretne, rozpoznawalne oznaczenia, które identyfikują producenta i potwierdza pochodzenie wyrobu.

Na spodzie naczyń znajdziemy nadrukowane m.in.:

• nazwę producenta, takie jak: „Ceramika Artystyczna” Bolesławiec, „Zakłady Ceramiczne Bolesławiec”, „Manufaktura w Bolesławcu”,
• historyczne oznaczenia, np. „SPPiL Bolesławiec”,
• napisy: „Hand made in Poland” lub „Ręcznie malowane”,
• inicjały lub podpis dekoratora,
• w przypadku rzadkich serii może pojawić się również oznaczenie „unikat”.

Na spodzie typowego kubka można zwykle zobaczyć zestaw oznaczeń: nazwę producenta, napis „Hand made in Poland” oraz nazwisko lub inicjały artysty. Oto przykład z naszego sklepu:


Natomiast zbyt prosty, pojedynczy symbol – zamiast rozbudowanego stempla – często wskazuje na podróbkę lub po prostu naczynie ze “standardowej” ceramiki. Oznaczenia na oryginałach trwałe, wyraźne i najczęściej nanoszone pod szkliwem – są więc na produkcie na stałe, nie jest to naklejka lub naniesiony nietrwała technologią nadruk.

Jakość wykonania i właściwości użytkowe

Typowa autentyczna ceramika z Bolesławca powstaje z wysokiej jakości gliny kamionkowej i jest pokrywana szkliwem mineralnym, a następnie wypalana w bardzo wysokiej temperaturze.

Dzięki temu naczynia są wyjątkowo odporne na zarysowania, uszkodzenia mechaniczne oraz działanie wysokich temperatur. Można je bezpiecznie używać w zmywarce, piekarniku i kuchence mikrofalowej.

Powierzchnia powinna być idealnie gładka, a szkliwo równomierne – bez pęcherzyków powietrza czy zacieków. To właśnie proces wypalania i jakość materiału decydują o trwałości i funkcjonalności tych wyrobów.

Waga i struktura materiału

Jedną z mniej oczywistych, ale bardzo pomocnych cech jest waga produktu. Ceramika bolesławiecka jest wyraźnie cięższa niż wiele innych wyrobów dekoracyjnych.

Wynika to z wykorzystania lokalnych glin kamionkowych – m.in. z rejonów dorzecza Bobru i Kwisy – które charakteryzują się dużą gęstością i trwałością. Dzięki temu naczynia są solidne i odporne na uszkodzenia.

Zbyt lekki produkt może świadczyć o użyciu tańszych materiałów lub uproszczonej technologii produkcji. Jednocześnie autentyczna ceramika zachowuje odpowiednią ergonomię – ciężar idzie w parze z dobrze wyprofilowaną formą. Kubki i filiżanki dobrze leżą w dłoniach, a ich ciężar jest w sam raz (również wtedy, gdy są pełne). Z kolei w przypadku talerzy czy mis, ciężar ceramiki sprawia, że pewnie trzymają się podłoża i nie przesuwają podczas jedzenia.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem?

Rozpoznanie autentycznej ceramiki z Bolesławca opiera się na analizie kilku najważniejszych elementów: techniki zdobienia, oznaczeń producenta, jakości wykonania oraz wagi produktu. W praktyce to właśnie detale – widoczne dopiero przy bliższym przyjrzeniu się – decydują o autentyczności.

Cechy wyróżniające oryginalną ceramikę z Bolesławca, w porównaniu do ceramiki „standardowej” podsumowaliśmy w tabeli:


Przeczytaj także: Kilka słów o początkach bolesławieckiej ceramiki